چک نوشته ای است که به موجب آن صادرکننده وجوهی را که نزد محال علیه دارد، کاملاً یا بعضاً مسترد یا به دیگری واگذار می نماید. بنابر این چک وسلیه استرداد وجه است و به جای پول به کار می رود.

 

چک مانند سفته و برات وسیله اعتبار نیست و باید صادرکننده چک، حتما نزد محال علیه به میزانی که چک صادر می کند، محل (پول) داشته باشد. سفته سندی تجاری است که صادرکننده آن متعهد به پرداخت مبلغ مندرج در سفته به دارنده سفته می شود و معمولا در ایران به عنوان ضمانت پرداخت مبلغی یا تعهد به انجام کاری صادر می شود.

 

با پیشرفت جوامع بشری و روابط اشخاص اسناد تجاری« چک و سفته» به وجود آمد و ظهر نویسی شکل گرفت، اما ظهر نویسی از ابتدا بدین شکل رایج امروزی در اسناد تجاری«چک و سفته» وجود نداشت و گذر زمان شکل جدیدی به اسناد تجاری« چک و سفته» و آثار حقوقی آن مثل ظهر نویسی داد.

دعاوی مربوط به چک

اختلافات ناشی از چک به دو دسته تقسیم می شود :

الف ) این اختلافات ناشی از نبود یا کسر موجودی و یا مسدود شدن حساب صادر کننده است .

ب ) این اختلاف ناشی از دست کاری ، خط خوردگی ، عدم تطبیق امضاء ، عدم ذکر تاریخ ، سرقت یا گم شدن چک است .

*در صورت نبود موجودی در حساب بانکی ، بانک گواهینامه ای را که مشتمل بر مشخصات دارنده حساب و مشخصات چک می باشد را به مراجعه کننده تسلیم می نماید که در قانون به آن گواهی عدم پرداخت گویند. این گواهی یکی از اسناد لازم برای اقامه دعوای حقوقی علیه صادر کننده است .

*در صورت کسر موجودی حساب صادر کننده نزد بانک ، به تقاضای دارنده چک مبلغ موجود در حساب به متقاضی داده می شود و دارنده چک با قید مبلغ دریافت شده در پشت چک و تسلیم آن به بانک ، گواهینامه ای مشتمل بر مشخصات چک و مبلغی که پرداخت شده است از بانک دریافت می کند و می تواند برای مطالبه بقیه وجه سند اقامه دعوا نماید.

*اگر دارنده چک ظرف مهلت مقرر به بانک مراجعه کن و بانک به علل قانونی از قبیل قلم خوردگی ، جعل ، نداشتن محل از پرداخت وجه مذکور در سند خودداری نماید ، دارنده چک حق دارد پس از دریافت گواهی عدم پرداخت از بانک ظرف یک سال از تاریخ صدور گواهینامه عدم پرداخت در دادگاههای صالح مبادرت به طرح دعوا نماید.

* علاوه بر دادگاههای حقوقی ، یکی دیگر از مقام هایی که صلاحیت رسیدگی به اختلافات ناشی از چک را دارد ، ثبت اسناد و املاک محل سکونت خوانده است . بنابراین در صورت مراجعه به بانک و دریافت تمام یا قسمتی از وجه آن و یا هرعلتی دیگر که منتهی به گواهی عدم پرداخت شود ، با تکمیل فرم مربوط به اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجراء درخواست صدور اجرائیه نماید و پس از تنظیم نسخه اصل ، آن را به ضمیمه گواهی عدم پرداخت ورقه چک به اجرای ثبت محل تسلیم می نماید.

وکیل دعاوی چک و سفته  یکی از خدمات و وظایف وکیل دادگستری می باشد که در این موسسه قابل انجام است.

* یکی دیگر از راه های اقامه دعوا علیه صادر کننده چک ، اقامه دعوای کیفری است .

اگر وجه سفته در سررسید مندرج در سفته پرداخت نشود چگونه می توان وجه آن را دریافت کرد؟ در این مطلب نکاتی را متذکر می شویم که جهت دریافت وجه مندرج در صفحه لازم است رعایت شود:

در ابتدا لازم است بدانیم چه کسی در مقابل دارنده سفته مسوول است؟

  •  شخصی که سفته به امضای اوست.
  •  اشخاصی که سفته را ظهرنویسی کرده اند.

همه این افراد مسوولیتشان تضامنی است به این معنی که اگر وجه سفته پرداخت نشود دارنده سفته می تواند به هرکدام از آن افراد که سفته را امضا کرده اند مراجعه کند هم به صورت فردی و هم به صورت دسته جمعی یعنی به یکی از آنها یا چندنفر از آنها و یا همه آنها.

و اما ظهرنویسی چیست؟ زمانی که شخص دارنده سفته هدف خود از دریافت سفته یا انتقال آن را در پشت سفته نوشته و ذیل آن را امضا می کند به این عمل ظهرنویسی گویند. در واقع می توان گفت ظهرنویسی جهت منتقل کردن سفته به دیگری یا دریافت وجه آن انجام میگیرد.

زمانی که ظهرنویسی جهت انتقال انجام شود، فردی که در نتیجه جریان انتقال دارنده سفته لقب گرفته همه حقوق و مزایایی را که مربوط به ان سفته است دارا می باشد. با امضای دارنده سفته است که انتقال آن صورت می گیرد. معمولا ظهرنویسی سفته برای انتقال ان است که انجام می شود.

 

اما اگر ظهرنویسی جهت وکالت در وصول وجه سفته انجام شود، لازم است که به این مطلب در ظهر سفته به صراحت اشاره شود و ظهرنویس نیز آن را امضا کند. در واقع فردی که با ظهرنویسی سفته وکالت در وصول وجه آن پیدا میکند همانند دارنده سفته می تواند به منظور وصول وجه سفته اقامه دعوی نماید.

 

در صورتی که ظهرنویسی های متعددی انجام شده باشد و به این ترتیب سفته به افراد مختلفی انتقال یافته باشد، چه کسی مسوول پرداخت وجه سفته است و دارنده سفته در این شرایط جهت مطالبه وجه سفته به چه شخصی باید مراجعه کند؟

مسوولیت امضاکننده سفته و همه ظهرنویس ها در برابر دارنده سفته تضامنی است به این معنی که در صورت عدم پرداخت دارنده سفته می تواند به هرکدام از آنها به تنهایی یا به دو یا چند نفر و یا همه آنها باهم مراجعه کند و به همین ترتیب هرکدام از ظهرنویس ها حق مراجعه به ظهرنویس های ماقبل خود و صادرکننده سفته را دارد.

هم صادرکننده سفته و هم کلیه ظهرنویس ها مسوول پرداخت وجه سفته هستند. این سلسله از مسوولیت ها که در پرداخت وجه سفته انجام می شود مسوولیت تضامنی نام دارد.

سفته همانند چک قابلیت انتقال به دیگری را دارد و همین طور می توان از صادرکننده سفته ضامن خواست تا پرداخت وجه سفته را ضمانت کند. این ضمانت می تواند هم در مورد صادرکننده سفته و همینطور هرکدام از ظهرنویس ها صورت گیرد و در واقع ضامن تنها با فردی که ضمانت او را انجام داده مسوولیت تضامنی دارد.

اما رعایت نکاتی جهت استفاده از مزیت هایی که در قانون برای سفته شناخته شده است، لازم است که از این قرارند:

در زمان سررسید مندرج در سفته دارنده سفته وجه آن را درخواست کند. که در صورت پرداخت مبلغ مشکلی پیش نمی آید اما اگر وجه پرداخت نشود لازم است دارنده به مدت ده روز از تاریخ سررسید مندرج در سفته، واخواست انجام دهد و در صورت تعطیل بودن روز دهم می تواند روز بعد از تعطیلی این کار را انجام دهد. واخواست یک اعتراض است که به شکل رسمی نسبت به عدم پرداخت وجه سفته انجام می شود.

واخواست برعلیه فردی که سفته را صادر کرده انجام می شود و با انجام ابلاغ رسمی به او صورت می گیرد. واخواست یک برگه چاپی مخصوص است که در همه بانک ها موجود است و همین طور وزارت دادگستری هم برگه های چاپی آماده واخواست را تهیه کرده است.واخواست کننده رونوشت کامل سفته را وارد واخواست نموده و دادگاه هم دستور پرداخت وجه سفته را در آن پرت می کند.

برگه واخواست در سه نسخه تنظیم می شود که یک نسخه اصل و دو نسخه کپی است و به این ترتیب برگه واخواستی که توسط واخواست کننده امضا شده و تمبر به آن الصاق شده به صادرکننده سفته ابلاغ می شود.واخواست یک برگه چاپی آماده است و هیچ چیز دیگری نمی تواند جایگزین آن شود.

نسخه اصلی واخواست در دست واخواست کننده باقی می ماند و نسخه دوم به صادرکننده سفته ابلاغ می شود و نسخه سوم در دادگاه بایگانی می شود.

اگر دارنده سفته بخواهد از مسوولیت تضامنی ظهرنویس ها استفاده کند باید دادخواست خود را تا مدت یک سال از تاریخ واخواست به دادگاه ارایه دهد. در غیراین صورت ادعای او علیه ظهرنویس ها پذیرفته نیست.

اگر دارنده سفته درزمان تعیین شده واخواست و دادخواست بدهد، می تواند توقیف اموال طرف مقابل را قبل از رسیدگی دادخواست در دادگاه و صدور حکم درخواست کند. در این صورت پس از اینکه حکم صادر شد، دارنده سفته نسبت به سایر طلبکاران در وصول طلبش حق تقدم دارد. به محض اینکه دارنده سفته تقاضای توقیف اموال را داشته باشد، دادگاه نیز معادل مبلغ سفته اموال طرف مقابل را جهت تامین خواسته توقیف می کند.

مندرجات چک: چک باید متضمن مراتب ذیل باشد:
1- تاریخ صدور

2- مبلغی که پرداخت می شود.

3- محل پرداخت

4- گیرنده چک

5- امضا صادر کننده

نکته1: تاریخ صدور باید از حیث روز ماه سال کامل بوده و معمولاً با تمام حروف هم نوشته می شود، مبلغ نیز باید با تمام حروف نوشته شود. محل پرداخت نیز در چک دارای اهمیت است، زیرا پرداخت باید در جائی باشد که صادرکننده چک آنجا محل دارد.

نکته2: گیرنده چک ممکن است شخص معینی باشد یا چک در وجه حامل صادر شود. اساساً ممکن است صادرکننده، چک را به نام خود بنویسد در این صورت محال له خود صادرکننده خواهد بود.

نکته3: قانون برای اثبات صدور چک از ناحیه صادر کننده، امضای او را نیز لازم دانسته و مانند برات قاعدتاً مهر کافی نیست.
انتقال چک:

نکته 1: انتقال چک به وسیله ظهرنویسی به عمل می آید ولی ذکر انتقال لزومی ندارد و ممکن است به صرف امضا در ظهر چک به دیگری منتقل شود.

نکته 2: در صورتی که چک در وجه حامل باشد، انتقال با تسلیم آن به عمل می آید.
پرداخت چک:

نکته 1: وجه چک باید به محض ارائه، کارسازی شود. فایده چک این است که برای پرداخت هیچ نوع معطلی نداشته باشد. در واقع چک به جای اسکناس رایج و معمول به کار می رود.

نکته 2: پرداخت چک نباید وعده داشته باشد. زیرا چک برخلاف برات و سفته؛ به جای پول و جانشین پول است. طبق قانون کسی که وجه چک را دریافت می کند، باید ظهر آن را امضاء یا مهر نماید اگرچه چک در وجه حامل باشد. صدور چک ولو از محلی به محل دیگر، ذاتاً عمل تجاری نیست اما مقررات این قانون در خصوص ضمانت صادرکننده، ظهرنویس ها، اعتراض، اقامه دعوی ضمان و مفقودشدن راجع به برات، صدور قرار تأمین خواسته بدون سپردن خسارت احتمالی شامل چک نیز می شود.

وظایف دارنده چک: دارنده چک موظف است طبق مواعدی، وجه چک را مطالبه کند.

Related Post

مشاوره حقوقی :
  • وکیل پایه یک دادگستری

    کاربر عزیز ، شما میتوانید قبل از هر اقدامی با مشاوران ما تماس بگیرید تا ضمن مطالعه پرونده شما بهترین راه حل را به شما اعلام نمایند .

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *